7th Class

ਜਮਾਤ 7ਵੀਂ - ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ

Class 7th - Physical Education and Sports | Bilingual Question-Answers (Chapters 1-8)

ਅਧਿਆਇ ਸੂਚੀ (Chapter Navigation)

• ਪਾਠ 1: ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ
• ਪਾਠ 2: Sਰੀਰਕ ਸਮਰੱਥਾ
• ਪਾਠ 3: ਸਰੀਰਕ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਕੁਰੂਪੀਆਂ
• ਪਾਠ 4: ਖੇਡ-ਸੱਟਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ
• ਪਾਠ 5: ਯੋਗ
• ਪਾਠ 6: ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ
• ਪਾਠ 7: ਸਕਾਊਟਿੰਗ ਅਤੇ ਗਾਈਡਿੰਗ
• ਪਾਠ 8: ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਮਾਰੂ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਪਾਠ 1: ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ (Chapter 1: The Human Body)

1. ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ? / What do you know about the human body?

ਪੰਜਾਬੀ

ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕੁਦਰਤੀ ਮਸ਼ੀਨ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਸੈੱਲਾਂ (Cells), ਟਿਸ਼ੂਆਂ (Tissues) ਅਤੇ ਅੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ (Organ Systems) ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਮਿਲ ਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

English

The human body is like a complex natural machine made up of countless tiny cells, tissues, and organ systems. All these organs work together to keep the body alive and functional.

2. ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? / Into which two parts is the body divided to understand it?

ਪੰਜਾਬੀ

ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:

• 1. ਬਾਹਰੀ ਬਣਤਰ (Anatomy / External Structure)
• 2. ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ (Physiology / Internal Functions)

English

To understand the human body, it is mainly divided into two parts:

• 1. Anatomy (External/Internal Structure)
• 2. Physiology (Functions of internal organs)

3. ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ? / How many total bones are there in the body?

ਪੰਜਾਬੀ

ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 206 ਹੱਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

English

There are a total of 206 bones in an adult human body.

4. ਲਹੂ-ਗੇੜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਕਿਹੜੇ ਹਨ? / What are the main organs of the circulatory system?

ਪੰਜਾਬੀ

ਲਹੂ-ਗੇੜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (Circulatory System) ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਦਿਲ (Heart), ਧਮਣੀਆਂ (Arteries) ਅਤੇ ਸ਼ਿਰਾਵਾਂ (Veins) ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।

English

The main organs of the circulatory system are the Heart, Arteries, and Veins, which circulate blood throughout the body.

5. ਗਿਆਨ-ਇੰਦਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ? / What do you know about sense organs?

ਪੰਜਾਬੀ

ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਗਿਆਨ-ਇੰਦਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦਾ ਗਿਆਨ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਅੱਖਾਂ (ਦੇਖਣ ਲਈ), ਕੰਨ (ਸੁਣਨ ਲਈ), ਨੱਕ (ਸੁੰਘਣ ਲਈ), ਜੀਭ (ਸਵਾਦ ਲਈ) ਅਤੇ ਚਮੜੀ (ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਈ)।

English

There are five sense organs in our body that help us perceive the outside world: Eyes (Sight), Ears (Hearing), Nose (Smell), Tongue (Taste), and Skin (Touch).

6. ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮਲ-ਤਿਆਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਕੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ? / What is the importance of the excretory system in the human body?

ਪੰਜਾਬੀ

ਮਲ-ਤਿਆਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (Excretory System) ਸਰੀਰ ਦੇ ਫਾਲਤੂ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਪਿਸ਼ਾਬ, ਪਸੀਨਾ ਆਦਿ) ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਨਿਰੋਗ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।

English

The excretory system is vital because it removes waste and harmful toxins (like urine and sweat) from the body, keeping it clean and healthy.

7. ਸਰੀਰਕ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਕਿਹੜੇ ਹਨ? / What are the main functions of the skeletal system?

ਪੰਜਾਬੀ

ਸਰੀਰਕ ਢਾਂਚੇ (Skeletal System) ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣਾ, ਕੋਮਲ ਅੰਗਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਦਿਲ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ) ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਹਿਲਜੁਲ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਹੈ।

English

The main functions of the skeletal system are to provide shape and support to the body, protect delicate internal organs (like the heart and brain), and facilitate movement.

ਪਾਠ 2: ਸਰੀਰਕ ਸਮਰੱਥਾ (Chapter 2: Physical Fitness)

1. ਸਰੀਰਕ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? / What is meant by physical fitness?

ਪੰਜਾਬੀ

ਸਰੀਰਕ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਭਾਵ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਬਹੁਤੀ ਥਕਾਵਟ ਦੇ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਸੰਕਟਕਾਲੀਨ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਹੈ।

English

Physical fitness refers to a person's ability to perform daily tasks efficiently without undue fatigue and still have enough energy to meet emergencies.

2. ਸਰੀਰਕ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਖੋ। / Name the components of physical fitness.

ਪੰਜਾਬੀ

ਸਰੀਰਕ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਗੁਣ (ਅੰਸ਼) ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ:

• 1. ਤਾਕਤ (Strength)
• 2. ਰਫ਼ਤਾਰ (Speed)
• 3. ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ (Endurance)
• 4. ਲਚਕ (Flexibility)
• 5. ਤਾਲਮੇਲ (Co-ordination)

English

The main components of physical fitness are:

• 1. Strength, 2. Speed, 3. Endurance, 4. Flexibility, 5. Co-ordination.

3. ਰਫ਼ਤਾਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ? / What is speed?

ਪੰਜਾਬੀ

ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰਜ ਜਾਂ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਰਫ਼ਤਾਰ (Speed) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

English

Speed is the physical ability to perform a movement or cover a distance in the shortest possible time.

4. ਤਾਲਮੇਲ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਲਈ ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਕੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ? / What is meant by coordination? What is its importance for an athlete?

ਪੰਜਾਬੀ

ਤਾਲਮੇਲ (Co-ordination) ਤੋਂ ਭਾਵ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਹੈ। ਖਿਡਾਰੀ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਖੇਡ ਦੌਰਾਨ ਤਕਨੀਕੀ ਹੁਨਰ ਸਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੀ ਬਚਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

English

Co-ordination means the harmonious functioning of different body parts and muscles. For an athlete, it is crucial as it helps perform complex movements with accuracy and saves energy.

5. ਸਰੀਰਕ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਨੋਟ ਲਿਖੋ। / Write a detailed note on the importance of physical fitness.

ਪੰਜਾਬੀ

• • ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ, ਫੁਰਤੀਲਾ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
• • ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ (Immunity) ਵਧਦੀ ਹੈ。
• • ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗ ਜਿਵੇਂ ਦਿਲ ਅਤੇ ਫੇਫੜੇ ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
• • ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਘਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

English

• • It keeps a person healthy, agile, and attractive.
• • It boosts immunity and prevents diseases.
• • It strengthens internal organs like the heart and lungs.
• • It reduces mental stress and increases overall work capacity.

6. ਕਸਰਤ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? ਕਸਰਤ ਦੇ ਲਾਭ ਲਿਖੇ। / What is meant by exercise? Write its benefits.

ਪੰਜਾਬੀ

ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਕਸਰਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਲਾਭ: ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਖੂਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਠੀਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੋਟਾਪਾ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

English

Exercise refers to regular physical activities performed to maintain health and fitness.
Benefits: It strengthens bones and muscles, improves blood circulation, controls obesity, and keeps the mind fresh.

ਪਾਠ 3: Sਰੀਰਕ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਕੁਰੂਪੀਆਂ (Chapter 3: Posture and Postural Deformities)

1. Sਰੀਰਕ ਢਾਂਚੇ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਲੱਤਾਂ ਉੱਪਰ ਕਿਵੇਂ ਸਿੱਧਾ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? / What is meant by posture? How does our body stand upright on the legs?

ਪੰਜਾਬੀ

ਸਰੀਰਕ ਢਾਂਚੇ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਉਸ ਜੋੜ ਤੋਂ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ, ਪੇਡੂ ਦੀ ਹੱਡੀ (Pelvis), ਲੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਕਾਰਨ ਸਿੱਧਾ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

English

Posture/Skeletal structure refers to the framework of bones. Our body stands upright on the legs due to the balance and coordination between the spine, pelvis, leg bones, and supporting muscles.

2. ਵਧੀਆ ਸਰੀਰਕ ਢਾਂਚਾ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ? / What is good posture?

ਪੰਜਾਬੀ

ਵਧੀਆ ਸਰੀਰਕ ਢਾਂਚਾ (Good Posture) ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖਿੱਚ-ਤਣਾਅ ਦੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ।

English

Good posture is one in which the body parts are balanced and aligned in a way that puts the least strain on supporting muscles and ligaments.

3. ਚੰਗੇ ਸਰੀਰਕ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਲਾਭ ਹਨ? / What are the benefits of good posture?

ਪੰਜਾਬੀ

ਚੰਗੇ ਢਾਂਚੇ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਥਕਾਵਟ ਜਲਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

English

Good posture enhances personality, saves energy, delays fatigue, and allows internal organs to function properly.

4. ਸਰੀਰਕ ਢਾਂਚਾ ਕਿਵੇਂ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੁਰੂਪੀਆਂ (Deformities) ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਖੋ। / How does posture get deformed? Name different postural deformities.

ਪੰਜਾਬੀ

ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬੈਠਣ, ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ, ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਚੁੱਕਣ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਭੋਜਨ ਦੀ ਕਮੀ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰਕ ਢਾਂਚਾ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਕੁਰੂਪੀਆਂ: ਕੁਬ (Kyphosis), ਲਾਰਡੋਸਿਸ (Lordosis), ਸਕੋਲੀਓਸਿਸ (Scoliosis), ਚਪਟੇ ਪੈਰ (Flat Foot), ਗੋਡੇ ਭਿੜਨਾ (Knock Knees)。

English

Bad posture is caused by poor sitting/standing habits, carrying heavy loads, malnutrition, or disease.
Deformities: Kyphosis, Lordosis, Scoliosis, Flat Foot, Knock Knees.

5. ਸਾਡੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਕੁਬ (Kyphosis) ਕਿਵੇਂ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹੜੀਆਂ-ਕਿਹੜੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਕਰਵਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ? / What causes Kyphosis? Which exercises correct it?

ਪੰਜਾਬੀ

ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਲਿਖਣ ਵੇਲੇ ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਝੁਕ ਕੇ ਬੈਠਣ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਬੈਗ ਚੁੱਕਣ ਨਾਲ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਕੁਬ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ。
ਕਸਰਤਾਂ: ਚੱਕਰਾਸਨ, ਭੁਜੰਗਾਸਨ, ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਸਰੀਰ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਣਾ।

English

Kyphosis (Hunchback) is caused by bending forward while reading/sitting or carrying heavy loads.
Exercises: Bhujangasana (Cobra pose), Chakrasana (Wheel pose), and backward bending stretches.

6. ਸਾਡੇ ਲੱਕ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ? ਇਸ ਕੁਰੂਪੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਕਸਰਤਾਂ ਵੀ ਲਿਖੋ। / What are the causes of Lordosis? Write exercises to correct this deformity.

ਪੰਜਾਬੀ

ਲੱਕ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲਣਾ (Lordosis) ਮੋਟਾਪੇ, ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ。
ਕਸਰਤਾਂ: ਪੱਛੀਮੋਤਾਨਾਸਨ, ਸਿਟ-ਅੱਪਸ (Sit-ups) ਲਗਾਉਣਾ, ਅੱਗੇ ਝੁਕ ਕੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਛੂਹਣਾ।

English

Lordosis is caused by obesity, weak abdominal muscles, or poor standing habits.
Exercises: Paschimottanasana (Forward bend), sit-ups, and touching toes without bending knees.

7. ਸਾਡੇ ਪੈਰ ਚਪਟੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਚਪਟੇ ਪੈਰ ਦੀ ਪਰਖ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਵੀ ਲਿਖੋ। / How do we get Flat Foot? State its test and corrective exercises.

ਪੰਜਾਬੀ

ਤੰਗ ਜੁੱਤੀਆਂ ਪਾਉਣ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੈਰ ਚਪਟੇ (Flat Foot) ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰਖ: ਪੈਰ ਗਿੱਲੇ ਕਰਕੇ ਫਰਸ਼ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਨਾਲ ਜੇਕਰ ਪੂਰੇ ਪੈਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਛਪੇ (ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਗੋਲਾਈ ਨਾ ਦਿਖੇ), ਤਾਂ ਪੈਰ ਚਪਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਸਰਤਾਂ: ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਚੱਲਣਾ, ਰੱਸੀ ਟੱਪਣਾ, ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਪੈਨਸਿਲ ਜਾਂ ਕੰਕਰ ਚੁੱਕਣਾ।

English

Flat Foot is caused by ill-fitting shoes, obesity, or early walking in childhood.
Test: Wet the feet and walk on a dry floor. If the entire footprint is visible without an inner arch, it is a flat foot.
Exercises: Walking on toes, skipping rope, and picking up marbles/pencils with toes.

8. ਛਾਤੀ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀਆਂ-ਕਿਹੜੀਆਂ ਕੁਰੂਪੀਆਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ? ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? / What deformities occur in chest bones? How can they be corrected?

ਪੰਜਾਬੀ

ਛਾਤੀ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਕਬੂਤਰ ਛਾਤੀ' (Pigeon Chest) ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਰੂਪੀਆਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁੱਕਾ ਰੋਗ (Rickets) ਜਾਂ ਹਵਾ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ。
ਠੀਕ ਕਰਨਾ: ਡੂੰਘੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ (ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ) ਕਰਨਾ, ਪੁਸ਼-ਅੱਪਸ ਅਤੇ ਪੁਲ-ਅੱਪਸ ਕਰਨਾ。

English

Chest deformities like 'Pigeon Chest' occur due to rickets or lack of fresh air.
Correction: Deep breathing exercises (Pranayama), push-ups, and pull-ups.

9. ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਕੁਰੂਪੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਵੀ ਲਿਖੋ: (ੳ) ਵਿੰਗੀ ਪਿੱਠ (ਅ) ਗੋਡੇ ਭਿੜਨਾ (ੲ) ਚਪਟੀ ਛਾਤੀ। / Write causes and corrective exercises for: (a) Scoliosis (b) Knock Knees (c) Flat Chest.

ਪੰਜਾਬੀ

• • (ੳ) ਵਿੰਗੀ ਪਿੱਠ (Scoliosis): ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਨਾਲ। ਕਸਰਤ: ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਝੁਕਣਾ, ਹਰੀਜੋਂਟਲ ਬਾਰ 'ਤੇ ਲਟਕਣਾ।
• • (ਅ) ਗੋਡੇ ਭਿੜਨਾ (Knock Knees): ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਦੀ ਕਮੀ ਜਾਂ ਮੋਟਾਪੇ ਕਾਰਨ। ਕਸਰਤ: ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ ਕਰਨਾ, ਗੋਡਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਕੀਆ ਰੱਖਣਾ, ਪਦਮਾਸਨ।
• • (ੲ) ਚਪਟੀ ਛਾਤੀ (Flat Chest): ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਕਾਰਨ। ਕਸਰਤ: ਬੈਂਚ ਪ੍ਰੈਸ, ਡੰਬਲ ਫਲਾਈ ਕਸਰਤਾਂ।

English

• • (a) Scoliosis: Carrying loads on one side. Exercise: Sideways bending, hanging on a horizontal bar.
• • (b) Knock Knees: Calcium deficiency or obesity. Exercise: Horse riding, keeping a pillow between knees, Padmasana.
• • (c) Flat Chest: Weak pectoral muscles. Exercise: Bench press, chest expansions, push-ups.

10. ਸਰੀਰਕ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿਹਤਮੰਦ ਆਦਤਾਂ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕਰੋ। / Describe healthy habits to maintain good posture.

ਪੰਜਾਬੀ

ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਿੱਧੇ ਬੈਠੋ ਅਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵੋ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਭੋਜਨ ਖਾਓ, ਸਹੀ ਆਕਾਰ ਦੇ ਜੁੱਤੇ ਪਾਓ, ਦੋਵੇਂ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਭਾਰ ਚੁੱਕੋ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਸਰਤ/ਯੋਗ ਆਸਨ ਕਰੋ।

English

Maintain a straight posture while sitting and standing, eat a balanced diet, wear comfortable shoes, distribute weight equally on both shoulders, and practice daily exercise or yoga.

ਪਾਠ 4: ਖੇਡ-ਸੱਟਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ (Chapter 4: Sports Injuries and Treatment)

1. ਖੇਡ-ਸੱਟਾਂ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? / What is meant by sports injuries?

ਪੰਜਾਬੀ

ਖੇਡ-ਸੱਟਾਂ (Sports Injuries) ਤੋਂ ਭਾਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੱਟਾਂ ਤੋਂ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਖੇਡ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਜਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ (ਜਿਵੇਂ ਮੋਚ, ਖਿੱਚ, ਹੱਡੀ ਟੁੱਟਣਾ)।

English

Sports injuries are those injuries that occur to an athlete during sports participation, training, or competition (e.g., sprain, strain, fractures).

2. ਪ੍ਰਤੱਖ ਸੱਟਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ? / What are direct injuries?

ਪੰਜਾਬੀ

ਪ੍ਰਤੱਖ ਸੱਟਾਂ (Direct Injuries) ਉਹ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਤਾਕਤ, ਵਿਰੋਧੀ ਖਿਡਾਰੀ ਜਾਂ ਖੇਡ ਉਪਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਟੱਕਰ ਕਾਰਨ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗੁਝੀ ਸੱਟ (Contusion) ਜਾਂ ਚਮੜੀ ਛਿੱਲੀ ਜਾਣੀ।

English

Direct injuries are caused by an external force, such as a direct blow from an opponent or sports equipment (e.g., contusion, open wounds).

3. ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਸੱਟਾਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ? / What are indirect injuries?

ਪੰਜਾਬੀ

Aਪ੍ਰਤੱਖ ਸੱਟਾਂ (Indirect Injuries) ਉਹ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਟੱਕਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੁੜਨ ਕਾਰਨ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਦੀ ਖਿੱਚ (Strain) ਜਾਂ ਮੋਚ (Sprain)।

English

Indirect injuries occur without any external impact, usually from the body’s own internal forces, overexertion, or poor technique (e.g., muscle strain, ligament sprain).

4. ਜੋੜ ਦਾ ਉਤਰਨਾ ਅਤੇ ਹੱਡੀ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅੰਤਰ ਹੈ? / What is the difference between dislocation and fracture?

ਪੰਜਾਬੀ

• • ਜੋੜ ਦਾ ਉਤਰਨਾ (Dislocation): ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੱਡੀ ਆਪਣੇ ਜੋੜ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਖਿਸਕ ਕੇ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਮੋਢੇ ਦਾ ਉਤਰਨਾ)。
• • ਹੱਡੀ ਦਾ ਟੁੱਟਣਾ (Fracture): ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਡੀ ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਸੱਟ ਕਾਰਨ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਤਰੇੜ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

English

• • Dislocation: It occurs when the bones forming a joint are forced out of their normal position.
• • Fracture: It is a break or crack in a bone caused by a high-impact blow or stress.

5. ਮੋਚ ਕੀ ਹੈ? ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਬਾਰੇ ਲਿਖੋ। / What is a sprain? Write its causes, symptoms, and treatment.

ਪੰਜਾਬੀ

ਮੋਚ (Sprain) ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਲਿਗਾਮੈਂਟਸ (Ligaments) ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਿੱਚੇ ਜਾਣ ਜਾਂ ਟੁੱਟਣ ਕਾਰਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਾਰਨ: ਪੈਰ ਦਾ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੁੜਨਾ ਜਾਂ ਅਚਾਨਕ ਝਟਕਾ ਲੱਗਣਾ।
ਲੱਛਣ: ਤੇਜ਼ ਦਰਦ, ਸੋਜ, ਨੀਲਾ ਪੈਣਾ ਅਤੇ ਹਿਲਜੁਲ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼।
ਇਲਾਜ: PRICE ਵਿਧੀ (Protection, Rest, Ice, Compression, Elevation) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਬਰਫ਼ ਲਗਾਓ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਦਿਓ।

English

A Sprain is an injury to ligaments holding a joint together.
Causes: Sudden twisting or turning of a joint.
Symptoms: Severe pain, swelling, bruising, and inability to move.
Treatment: Follow the PRICE protocol (Protection, Rest, Ice, Compression, Elevation). Apply ice and wrap with a bandage.

6. ਖੇਡ-ਸੱਟਾਂ ਲੱਗਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹਨ? / What are the main causes of sports injuries?

ਪੰਜਾਬੀ

ਵਾਰਮ-ਅੱਪ (Warm-up) ਨਾ ਕਰਨਾ, ਖੇਡ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣਾ, ਖੇਡ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਗਲਤ ਖੇਡ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਥੱਕਿਆ ਹੋਣਾ。

English

Main causes include lack of proper warm-up, poor ground conditions, disobeying rules, using faulty equipment, and fatigue.

ਪਾਠ 5: ਯੋਗ (Chapter 5: Yoga)

1. 'ਯੋਗ' ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? / What is meant by the word 'Yoga'?

ਪੰਜਾਬੀ

'ਯੋਗ' ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ 'ਯੁਜ' ਧਾਤੂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਭਾਵ ਹੈ—ਜੋੜਨਾ ਜਾਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ। ਆਤਮਾ ਦਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਮਨ ਤੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈ。

English

The word 'Yoga' is derived from the Sanskrit root 'Yuj', which means to join or unite. It signifies the integration of mind, body, and soul.

2. ਰਿਸ਼ੀ ਪਤੰਜਲੀ ਅਨੁਸਾਰ ਯੋਗ ਕੀ ਹੈ? / What is Yoga according to Rishi Patanjali?

ਪੰਜਾਬੀ

ਰਿਸ਼ੀ ਪਤੰਜਲੀ ਅਨੁਸਾਰ, "ਚਿੱਤ ਦੀਆਂ ਬਿਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈ" (ਯੋਗਸ਼ਚਿੱਤਵਿਰਤੀਨਿਰੋਧ:)। ਭਾਵ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਭਟਕਣਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣਾ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈ。

English

According to Rishi Patanjali, "Yoga is the control of the fluctuations of the mind" (Yogash Chitta Vritti Nirodha).

3. ਯੋਗ ਦੀ ਕੋਈ ਇੱਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖੋ। / Write any one definition of Yoga.

ਪੰਜਾਬੀ

ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਅਨੁਸਾਰ: "ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈ" (ਯੋਗ: ਕਰਮਸੁ ਕੌਸ਼ਲਮ੍)。

English

According to the Bhagavad Gita: "Yoga is skill in action."

4. 'ਆਸਨ' ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? / What is meant by the word 'Asana'?

ਪੰਜਾਬੀ

ਜਿਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੁਖਪੂਰਵਕ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਸਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ("ਸਥਿਰ ਸੁਖਮਾਸਨਮ੍")。

English

Asana means a posture or position of the body that is stable and comfortable.

5. ਆਸਨ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਲਿਖੋ। / How many types of Asanas are there? Write in detail.

ਪੰਜਾਬੀ

ਆਸਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:

• 1. ਧਿਆਨਾਤਮਕ ਆਸਨ (Meditative Asanas): ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਣ ਲਈ (ਜਿਵੇਂ ਪਦਮਾਸਨ, ਸਿੱਧਾਸਨ)।
• 2. ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰਾਤਮਕ ਆਸਨ (Cultural/Corrective Asanas): ਸਰੀਰਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ (ਜਿਵੇਂ ਭੁਜੰਗਾਸਨ, ਚੱਕਰਾਸਨ)。
• 3. ਵਿਸ਼ਰਾਮਾਤਮਕ ਆਸਨ (Relaxation Asanas): ਸਰੀਰ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ (ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਵਾਸਨ, ਮਕਰਾਨਸਨ)。

English

Asanas are classified into three types:

• 1. Meditative Asanas: For concentration (e.g., Padmasana).
• 2. Cultural/Corrective Asanas: For physical fitness and posture correction (e.g., Bhujangasana).
• 3. Relaxation Asanas: For relieving fatigue (e.g., Shavasana).

6. "ਯੋਗ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਇਲਾਜ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ" ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਸਬੰਧੀ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਦੱਸੋ। / "Yoga is just a treatment method." Give your views on this concept.

ਪੰਜਾਬੀ

ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਯੋਗ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਇੱਕ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ (Way of Life) ਹੈ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸਰਵਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

English

This conception is narrow. Yoga is not just a treatment method; it is a way of life. It acts preventively against diseases, reduces stress, and ensures holistic development (physical, mental, and spiritual).

ਪਾਠ 6: ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ (Chapter 6: Importance of Games)

1. ਕੋਈ ਦਸ ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਦਸ ਛੋਟੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਖੋ। / Name any ten major and ten minor games.

ਪੰਜਾਬੀ

ਵੱਡੀਆਂ ਖੇਡਾਂ (Major Games): ਕ੍ਰਿਕਟ, ਹਾਕੀ, ਫੁੱਟਬਾਲ, ਵਾਲੀਬਾਲ, ਕਬੱਡੀ, ਬਾਸਕਟਬਾਲ, ਖੋ-ਖੋ, ਐਥਲੈਟਿਕਸ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ, ਹੈਂਡਬਾਲ。
ਛੋਟੀਆਂ ਖੇਡਾਂ (Minor Games): ਰੁਮਾਲ ਚੁੱਕਣਾ, ਬਿੱਲੀ-ਚੂਹਾ, ਕੋਟਲਾ ਛਪਾਕੀ, ਰੱਸੀ ਟੱਪਣਾ, ਟੁੱਗ ਆਫ਼ ਵਾਰ (ਰੱਸਾਕਸ਼ੀ), ਤਿੰਨ ਲੱਤਾਂ ਦੀ ਦੌੜ, ਬਾਂਦਰ ਕੀਲਾ, ਪਿੱਠੂ ਗਰਮ, ਲੰਗੜੀ ਡੰਗ, ਸਟਾਪੂ。

English

Major Games: Cricket, Hockey, Football, Volleyball, Kabaddi, Basketball, Kho-Kho, Athletics, Badminton, Handball.
Minor Games: Ring-a-ring, Cat and Mouse, Tug of War, Three-legged race, Skipping rope, Hopscotch, Pittu, etc.

2. ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਮੂਲ ਕੁਸ਼ਲਤਾਵਾਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਹਨ? ਇਹਨਾਂ ਮੂਲ ਕੁਸ਼ਲਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ? / What are fundamental human skills? How did they evolve into modern sports?

ਪੰਜਾਬੀ

ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਮੂਲ ਕੁਸ਼ਲਤਾਵਾਂ (Fundamental Skills) ਭੱਜਣਾ, ਕੁੱਦਣਾ, ਸੁੱਟਣਾ ਅਤੇ ਲੜਨਾ/ਬਚਾਅ ਕਰਨਾ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹਨਾਂ ਹੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਅਜੋਕੀਆਂ ਖੇਡਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਦੌੜਾਂ, ਉੱਚੀ ਛਾਲ, ਨੇਜ਼ਾ ਸੁੱਟਣਾ, ਕੁਸ਼ਤੀ) ਦਾ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ。

English

Fundamental skills of humans include running, jumping, throwing, and fighting/defending. In ancient times, these were used for survival. Over time, these actions were structured with rules and evolved into modern sports.

3. ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਕੀ ਲਾਭ ਹਨ? / What are the benefits of sports for an individual?

ਪੰਜਾਬੀ

ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ (ਨੇਤਰਤਵ) ਦੇ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ。

English

For an individual, sports promote health, strengthen the body, build character, enhance decision-making skills, and develop leadership qualities.

4. ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਗੁਣ ਉੱਨਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? / Which qualities are developed in a person by playing sports?

ਪੰਜਾਬੀ

ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਖੇਡ-ਭਾਵਨਾ (Sportsmanship), ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ。

English

Sports develop qualities such as cooperation, discipline, sportsmanship, tolerance, punctuality, and mutual brotherhood.

5. ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਕੀ ਲਾਭ ਹਨ? / What are the benefits of sports to a nation?

ਪੰਜਾਬੀ

ਖੇਡਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ (National Integration) ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਖਿਡਾਰੀ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਂ ਰੋਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਬਣਦੇ ਹਨ。

English

For a nation, sports foster national unity, enhance international prestige when athletes win medals, and build a healthier, more productive citizenry.

6. ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕੀ ਹੈ? / What is the national significance of sports?

ਪੰਜਾਬੀ

ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਾਤ-ਪਾਤ, ਰੰਗ-ਭੇਦ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਝੰਡੇ ਹੇਠ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ。

English

The national significance of sports is that they transcend barriers of caste, creed, and religion, uniting people under one flag and instilling national pride.

ਪਾਠ 7: ਸਕਾਊਟਿੰਗ ਅਤੇ ਗਾਈਡਿੰਗ (Chapter 7: Scouting and Guiding)

1. ਸਕਾਊਟਿੰਗ ਅਤੇ ਗਾਈਡਿੰਗ ਦੇ ਕੀ ਲਾਭ ਹਨ? ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਲਿਖੋ। / Write in detail about the benefits of Scouting and Guiding.

ਪੰਜਾਬੀ

ਇਸ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼-ਸੇਵਾ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਵੇਲੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ。

English

Scouting and Guiding foster self-reliance, discipline, a spirit of social service, and readiness to help others during disasters, developing students into responsible citizens.

2. ਸਕਾਊਟਿੰਗ ਅਤੇ ਗਾਈਡਿੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਣ (Promise) ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ? / What does the Scout/Guide Promise teach us?

ਪੰਜਾਬੀ

ਸਕਾਊਟਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਸਾਨੂੰ ਰੱਬ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਣ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਕਾਊਟ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ。

English

The Scout/Guide Promise teaches adherence to duty towards God and country, helping fellow human beings, and obeying the Scout laws.

3. ਸਕਾਊਟਿੰਗ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ। / Explain Scout laws in detail.

ਪੰਜਾਬੀ

ਸਕਾਊਟ ਦੇ 9 ਮੁੱਖ ਨਿਯਮ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਕਾਊਟ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਿਮਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਕਿਫ਼ਾਇਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ。

English

The Scout laws state that a Scout is trustworthy, loyal, a friend to all, courteous, kind to animals, disciplined, cheerful, thrifty, and pure in thought, word, and deed.

4. ਸਕਾਊਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਕਾਊਟ ਦੀ ਕੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹੈ? ਵਰਨਣ ਕਰੋ। / Describe the significance/greatness of a Scout.

ਪੰਜਾਬੀ

ਸਕਾਊਟ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਸੇਵਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਯੁੱਧ, ਹੜ੍ਹ ਜਾਂ ਭੂਚਾਲ ਵਰਗੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਕਾਊਟਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਹੁਤ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਸਲਾਹੁਣਯੋਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ。

English

The greatness of a Scout lies in selfless service. During emergencies like floods, earthquakes, or wars, Scouts play a critical role in relief operations.

5. "Sਕਾਊਟਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਰਵ-ਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ" ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਦਿਓ। / "Scouting ensures holistic development of a child." Give your views.

ਪੰਜਾਬੀ

ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਰੀਰਕ ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਵੇਂ ਹੁਨਰ ਸਿੱਖਣ ਨਾਲ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ。

English

This is true because camp life develops physical endurance, learning practical skills enhances mental growth, and community service shapes moral and social character.

6. ਸਕਾਊਟ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ (Motto) "تਿਆਰ" ਹੈ। ਸਪਸ਼ਟ ਕਰੋ। / The Scout motto is "Be Prepared". Explain.

ਪੰਜਾਬੀ

ਸਕਾਊਟ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਵਾਕ 'ਬੀ ਪ੍ਰਿਪੇਅਰਡ' (Be Prepared) ਯਾਨੀ "ਤਿਆਰ ਰਹੋ" ਹੈ। ਇਸਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਕਾਊਟ ਨੂੰ ਦੇਸ਼-ਸੇਵਾ, ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ。

English

The Scout motto is "Be Prepared". It means a Scout must always be physically and mentally ready to serve the country and face any emergency.

7. "ਸਕਾਊਟ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਨਾਗਰਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ" ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ। / "A Scout is a good citizen." Explain.

ਪੰਜਾਬੀ

ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਨਤਕ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਜਾਂ ਗਲਤ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣਦਾ ਹੈ。

English

A Scout obeys laws, protects public property, respects fellow citizens, and leads a disciplined life, thus embodying the qualities of an ideal citizen.

8. ਸਕਾਊਟ-ਲਹਿਰ ਅਰੰਭ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਰਡ ਬੇਡਨ ਪਾਵਲ ਦੀ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਨੋਟ ਲਿਖੋ। / Write a note on Lord Baden Powell's contribution to the Scouting movement.

ਪੰਜਾਬੀ

ਲਾਰਡ ਬੇਡਨ ਪਾਵਲ (Lord Baden Powell) ਨੇ 1907 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਬ੍ਰਾਊਨਸੀ ਦੀਪ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਕੈਂਪ ਲਗਾ ਕੇ ਸਕਾਊਟਿੰਗ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼-ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਭਾਵਨਾ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਵਿਲੱਖਣ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ。

English

Lord Baden Powell founded the Scouting movement in 1907 at Brownsea Island, England, designing a structured program to train youth in character and citizenship.

ਪਾਠ 8: ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਮਾਰੂ ਪ੍ਰਭਾਵ (Chapter 8: Harmful Effects of Drugs/Intoxicants)

1. ਸਿਗਰਟ ਅਤੇ ਬੀੜੀ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨਸ਼ੇ ਕਿਸ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ? / From which substance are cigarettes and beedi made?

ਪੰਜਾਬੀ

ਸਿਗਰਟ ਅਤੇ ਬੀੜੀ ਤੰਬਾਕੂ (Tobacco) ਦੇ ਪੌਦੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 'ਨਿਕੋਟੀਨ' ਨਾਮਕ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ。

English

Cigarettes and Beedi are made from Tobacco leaves, which contain a harmful substance called nicotine.

2. ਕਿਸ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੀਭ, ਗਲੇ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? / Consumption of which intoxicant risks mouth, throat, and tongue cancer?

ਪੰਜਾਬੀ

ਤੰਬਾਕੂ, ਗੁਟਖਾ, ਜਰਦਾ, ਬੀੜੀ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੂੰਹ, ਜੀਭ ਅਤੇ ਗਲੇ ਦਾ ਕੈਂਸਰ (Cancer) ਹੋਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ。

English

Consuming Tobacco, Gutkha, Pan Masala, and Smoking poses a high risk of causing mouth, tongue, and throat cancer.

3. ਸ਼ਰਾਬ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੈ? / How is alcohol harmful to humans?

ਪੰਜਾਬੀ

ਸ਼ਰਾਬ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਲਿਵਰ (Liver/ਜਿਗਰ) ਅਤੇ ਗੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸੋਚਣ-ਸਮਝਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਘਰੇਲੂ ਝਗੜੇ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਜ਼ਤ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ。

English

Alcohol damages the liver and kidneys, impairs judgment, leads to domestic conflicts, and ruins financial stability and social reputation.

4. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? / How can students be protected from drugs?

ਪੰਜਾਬੀ

ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਮਾਰੂ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੋਸਤਾਨਾ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਸੰਗਤ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਕੇ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ。

English

Students can be saved from drugs by educating them about their harmful effects, engaging them in sports and creative activities, ensuring a supportive family environment, and guiding them to keep good company.