ITR Filing 2026: ਟੈਕਸ ਰਿਟਰਨ ਭਰਨ ਵੇਲੇ ਭੁੱਲ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਕਰੋ ਇਹ 8 ਗਲਤੀਆਂ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਨੋਟਿਸ!
ਦੋਸਤੋ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸ ਰਿਟਰਨ (ITR) ਭਰਨ ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰਾਂ-ਸ਼ੋਰਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਮਾਹੌਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਵਿਭਾਗ (I-T Department) ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਵਿਭਾਗ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਫੜਨ ਲਈ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਅਤੇ ਐਡਵਾਂਸ ਡਾਟਾ ਐਨਾਲਿਟਿਕਸ ਟੂਲਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਗਲਤੀਆਂ ਜਾਂ ਛੋਟੀ-ਮੋਟੀ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਦੀ ਕੋਈ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਨਹੀਂ ਬਚੀ। ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਸਿੱਧਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਦਿਵਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਟੈਕਸ ਨੋਟਿਸਾਂ, ਕੋਰਟ-ਕਚਹਿਰੀ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਜੁਰਮਾਨਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਓ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੀ ਇਸ ਖ਼ਾਸ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਹਨਾਂ 8 ਵੱਡੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮਝੀਏ।
1. ਬਿਨਾਂ ਪੱਕੇ ਸਬੂਤ ਦੇ ਛੋਟ (Deductions) ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨਾ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਕਰੀਪੇਸ਼ਾ (Salaried) ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਟੈਕਸ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਰਿਟਰਨ ਭਰਨ ਵੇਲੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਛੋਟਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਕਾਨ ਕਿਰਾਇਆ ਭੱਤਾ (HRA), ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ (Donations under Section 80G), ਜਾਂ ਮੈਡੀਕਲ ਖਰਚੇ।
- विਭਾਗ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ: ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟੈਕਸਪੇਅਰਸ ਨੂੰ ਨੋਟਿਸ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਛੋਟਾਂ ਲਈਆਂ ਸਨ। ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 'ਨੱਜ ਅਲਰਟ' (Nudge Alerts) ਭੇਜ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਰਿਟਰਨਾਂ ਸੁਧਾਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
- ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?: ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ HRA ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਕਿਰਾਇਆ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਪੱਕਾ ਰੈਂਟ ਐਗਰੀਮੈਂਟ, ਕਿਰਾਏ ਦੀਆਂ ਰਸੀਦਾਂ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੰਬਰ, ਰਸੀਦ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਪੈਨ (PAN) ਕਾਰਡ ਲਿੰਕ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰ ਚੈੱਕ ਕਰੋ। ਬਿਨਾਂ ਸਬੂਤ ਦੇ ਕੋਈ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਨਾ ਕਰੋ।
2. AIS, TIS ਅਤੇ Form 26AS ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਨ ਨਾ ਕਰਨਾ
ਰਿਟਰਨ ਭਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ।
- ਇਹ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕੀ ਹਨ?: AIS (Annual Information Statement), TIS (Taxpayer Information Summary) ਅਤੇ Form 26AS ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਕੱਚਾ-ਚਿੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ 'ਤੇ ਮਿਲਿਆ ਵਿਆਜ, ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ-ਵੇਚ, ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ TDS, ਸਭ ਕੁਝ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਦਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- ਡਾਟਾ ਮਿਸਮੈਚ (Data Mismatch): ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ITR ਵਿੱਚ ਭਰੀ ਗਈ ਰਕਮ ਅਤੇ AIS ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਫ਼ਰਕ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਿਸਟਮ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ITR ਸਬਮਿਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ AIS ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਕੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਮਿਲਾ ਲਵੋ।
3. ਗਲਤ ITR ਫਾਰਮ (ITR Form) ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨਾ
ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਗਲਤੀ ਹੈ ਜੋ ਚੰਗੇ-ਭਲੇ ਟੈਕਸਪੇਅਰ ਦੀ ਰਿਟਰਨ ਨੂੰ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਫਾਰਮ ਬਣਾਏ ਹਨ।
ਆਓ ਸਮਝੀਏ ਕਿ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਫਾਰਮ ਭਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ:
| ITR ਫਾਰਮ | ਕਿਸ ਦੇ ਲਈ ਹੈ? (Who should use...) |
|---|---|
| ITR-1 (Sahaj) | ਸਧਾਰਨ ਨੌਕਰੀਪੇਸ਼ਾ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਕਮਾਈ 50 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਹੈ, ਸੈਲਰੀ ਜਾਂ ਪੈਨਸ਼ਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਕਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੋਂ ਕਮਾਈ 5,000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਹੈ। |
| ITR-2 | ਉਹਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ HUF ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਬਿਜ਼ਨਸ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ੇਅਰਾਂ/ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਕੈਪੀਟਲ ਗੇਨਸ ਹੈ, ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਕਾਨ ਹਨ, ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਮਾਈ/ਸੰਪਤੀ ਹੈ। |
| ITR-3 | ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ HUF ਲਈ ਜੋ ਕੋਈ ਬਿਜ਼ਨਸ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨ (ਜਿਵੇਂ ਡਾਕਟਰ, ਵਕੀਲ, ਫ੍ਰੀਲਾਂਸਰ) ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਪਾਰਟਨਰਸ਼ਿਪ ਫਰਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਹਨ। |
| ITR-4 (Sugam) | ਛੋਟੇ ਬਿਜ਼ਨਸਮੈਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲਜ਼ ਲਈ ਜੋ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕਮਾਈ (Presumptive Taxation - Section 44AD/44ADA) ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਟੈਕਸ ਭਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। |
| ITR-5 / 6 / 7 | ਇਹ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ LLP, ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ, ਕੰਪਨੀਆਂ, ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ/ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਟਰੱਸਟਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। |
4. ਸਾਰੀ ਕਮਾਈ (Incomes) ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਨਾ ਕਰਨਾ
ਕਈ ਵਾਰ ਟੈਕਸਪੇਅਰ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਮੁੱਖ ਸੈਲਰੀ ਜਾਂ ਬਿਜ਼ਨਸ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੀ ਦਿਖਾਉਣੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ ਹੈ।
- ਕਿਹੜੀ ਕਮਾਈ ਛੁਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਲੋਕ?: ਬੈਂਕ ਦੇ ਸੇਵਿੰਗ ਖਾਤੇ 'ਤੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਵਿਆਜ (Savings Account Interest), ਫਿਕਸਡ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ (FD) ਦਾ ਵਿਆਜ, ਜਾਂ ਨਾਬਾਲਗ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਤੋਂ ਹੋਈ ਕਮਾਈ।
- ਨਤੀਜਾ: ਇਹ ਸਾਰਾ ਪੈਸਾ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਨ ਕਾਰਡ ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ "Other Sources" (ਹੋਰ ਸਾਧਨਾਂ ਤੋਂ ਕਮਾਈ) ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ, ਤਾਂ ਵਿਭਾਗ ਇਸ ਨੂੰ ਕਮਾਈ ਛੁਪਾਉਣ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਮੰਨ ਕੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
5. ਕੈਪੀਟਲ ਗੇਨਸ (Capital Gains) ਦੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਲਾਪਰਵਾਹੀ
ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਮਿਊਚਲ ਫੰਡਾਂ, ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਦੀ ਖਰੀਦ-ਵੇਚ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕਮਾਈ ਨੂੰ 'ਕੈਪੀਟਲ ਗੇਨਸ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਕਾਫ਼ੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਇੱਥੇ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
- ਨਵੇਂ ਬਜਟ (FY 2025-26) ਦੇ ਬਦਲਾਅ: ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਅਤੇ ਇਕੁਇਟੀ ਮਿਊਚਲ ਫੰਡਾਂ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ (Long-Term Capital Gains - LTCG) ਦੀ ਮੁਫ਼ਤ ਸੀਮਾ ਹੁਣ 1.25 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ 'ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਦਰ ਨਾਲ ਟੈਕਸ ਲੱਗੇਗਾ।
- ਗਲਤੀ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚੀਏ?: ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਫਿਊਚਰਜ਼ ਅਤੇ ਆਪਸ਼ਨਜ਼ (F&O) ਜਾਂ ਇੰਟਰਾਡੇਅ ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਧਾਰਨ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਨਾ ਮੰਨ ਕੇ 'ਬਿਜ਼ਨਸ ਇਨਕਮ' ਵਜੋਂ ITR-3 ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਆਪਣੀਆਂ ਬ੍ਰੋਕਰ ਸਟੇਟਮੈਂਟਾਂ ਨੂੰ AIS ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਹੀ ਫਾਰਮ ਭਰੋ।
6. ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਲਕ (Former Employer) ਦੀ ਕਮਾਈ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣਾ
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਲੰਘੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਬਦਲੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਬਿੰਦੂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
- ਆਮ ਗਲਤੀ: ਕਈ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਾ (ਨਵੀਂ) ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ Form 16 ਅਪਲੋਡ ਕਰ ਦੇਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
- ਨੁਕਸਾਨ: ਦੋਵਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਟੈਕਸ ਸਲੈਬ ਅਤੇ ਛੋਟਾਂ (ਜਿਵੇਂ Standard Deduction) ਦਿੱਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਇਕੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਟੈਕਸ ਦੇਣਦਾਰੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ, ਤਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਿਆਜ ਸਮੇਤ ਟੈਕਸ ਭਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
7. ਆਖਰੀ ਤਾਰੀਖ਼ (Due Dates) ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਿਟਰਨ ਭਰਨਾ
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਦਰ ਨਾ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਭਰਨ ਲਈ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਤਾਰੀਖਾਂ ਤੈਅ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਆਓ ਇਹਨਾਂ ਮੁੱਖ ਤਾਰੀਖਾਂ (Key Due Dates 2026) ਨੂੰ ਨੋਟ ਕਰੀਏ:
- 31 ਜੁਲਾਈ 2026: ਸਧਾਰਨ ਨੌਕਰੀਪੇਸ਼ਾ ਲੋਕਾਂ, ਪੈਨਸ਼ਨਰਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਦਾ ਆਡਿਟ (Audit) ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ (ITR-1 / ITR-2)।
- 31 ਅਗਸਤ 2026: ਬਿਜ਼ਨਸਮੈਨ ਜਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਡਿਟ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ (ITR-3 / ITR-4)।
- 31 ਅਕਤੂਬਰ 2026: ਉਹਨਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਫਰਮਾਂ ਜਾਂ ਟੈਕਸਪੇਅਰਸ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਟੈਕਸ ਆਡਿਟ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਲੇਟ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕੀ ਲੱਗੇਗਾ ਜੁਰਮਾਨਾ?
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ 31 ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਖੁੰਝਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ 31 ਦਸੰਬਰ 2026 ਤੱਕ 'ਬਿਲੇਟਿਡ ਰਿਟਰਨ' (Belated Return) ਭਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਨਿਯਮ ਯਾਦ ਰੱਖੋ:
- ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੇਟ ਫੀਸ 1,000 ਰੁਪਏ ਹੋਵੇਗੀ।
- ਜੇਕਰ ਆਮਦਨ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ 5,000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ।
8. ਰਿਟਰਨ ਸਬਮਿਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੈਰੀਫਾਈ (Verify) ਨਾ ਕਰਨਾ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ 'ਤੇ ਫਾਰਮ ਭਰ ਕੇ 'ਸਬਮਿਟ' ਬਟਨ ਦੱਬ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹੈ!
- 30 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਨਿਯਮ: ITR ਫਾਈਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਉਸ ਨੂੰ ਈ-ਵੈਰੀਫਾਈ (e-Verify) ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਧਾਰ ਓਟੀਪੀ (Aadhaar OTP), ਨੈੱਟ ਬੈਂਕਿੰਗ ਜਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਗਨੇਚਰ ਰਾਹੀਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
- ਜੇਕਰ ਵੈਰੀਫਾਈ ਨਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ?: ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ 30 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੰਮ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਭਰੀ ਹੋਈ ITR ਰੱਦ (Invalid) ਮੰਨੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਰਿਟਰਨ ਭਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਲੇਟ ਫੀਸ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਝੱਲਣੇ ਪੈਣਗੇ।
ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਬਜਟ (FY 2025-26) ਦੇ ਮੁੱਖ ਨਿਯਮਾਂ 'ਤੇ:
ਨਵੇਂ ਟੈਕਸ ਸਿਸਟਮ (New Tax Regime) ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਫਾਇਦੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:
- 12 ਲੱਖ ਤੱਕ ਕੋਈ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ: ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਸਾਲਾਨਾ ਕਮਾਈ 12 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਵੇਂ ਟੈਕਸ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਰਿਬੇਟ (Rebate) ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ।
- ਸੈਲਰੀ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਮੌਜ: ਨੌਕਰੀਪੇਸ਼ਾ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨਰਾਂ ਲਈ ਹੁਣ ਕੋਈ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗਾ ਜੇਕਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ 12.75 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਹੈ (ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਟੈਂਡਰਡ ਡਿਡਕਸ਼ਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ)।
ਨਿਚੋੜ (Conclusion)
ਦੋਸਤੋ, ਟੈਕਸ ਰਿਟਰਨ ਭਰਨਾ ਕੋਈ ਔਖਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬੱਸ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਆਖਰੀ ਮਿੰਟ ਦੀ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਅਤੇ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਮ (Technical Glitches) ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, 31 ਜੁਲਾਈ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਨਾ ਕਰੋ। ਅੱਜ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ, Form 16 ਅਤੇ AIS ਚੈੱਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ITR ਨੂੰ ਸਹੀ-ਸਹੀ ਫਾਈਲ ਕਰੋ。
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਕੋਈ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਦੇ ਨੋਟਿਸਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕੇ! ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹੇਠਾਂ ਕਮੈਂਟ ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਪੁੱਛੋ।