ਸਰੀਰਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਜਮਾਤ ਦੱਸਵੀਂ ਪਾਠ ਨੰਬਰ 3 ਤਿੰਨ ਅੰਕਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰ

 

            ਤਿੰਨ ਅੰਕ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰ 

             3 Marks Que-Ans

                ਪਾਠ ਨੰਬਰ -3

 ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1. ਯੋਗਾ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ ? 

ਉੱਤਰ - ਯੋਗਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਯੂਜ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਜੁੜਨਾ ਜਾਂ ਲੀਨ ਹੋਣਾ । ਯੋਗਾ ਰਾਹੀਂ ਮਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਯੋਗਾ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਇਕ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਵਿਧੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਕਰਕੇ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਗੁੱਝੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । 

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2 , ਯੋਗਾ ਦਾ ਮੰਤਵ ਕੀ ਹੈ ? 

ਉੱਤਰ - ਯੋਗਾ ਦਾ ਮੰਤਵ ਯੋਗਾ ਆਸਣ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲਚਕਦਾਰ , ਅਰੋਗ , ਜੋਸ਼ੀਲਾ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ । ਯੋਗਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਚ ਮਨ ਅਤੇ ਤਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਜਾਚ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦਾ ਸਰਵਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । 

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3. ਪਤੰਜਲੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਅਸ਼ਟ ਅੰਗ ( ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਯੋਗ ) ਕਿਹੜੇ ਹਨ ? 

ਉੱਤਰ - ਪਤੰਜਲੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਅੱਠ ਯੋਗਾ ਅੰਗ ਹਨ 

1. ਯਮ ( Restrain ) 

2. ਨਿਯਮ  ( Observance ) 

3.ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ  ( Regulation of breath and bio - energy ) 

4. ਪ੍ਰਤਿਆਹਾਰ ( Abstraction ) 

5. ਧਾਰਨਾ ( Concentration ) 

6. ਧਿਆਨ ( Meditation ) 

7. ਆਸਣ  ( Posture ) 

8. ਸਮਾਧੀ  ( Trance ) 

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4: ਆਸਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਚਾਰ ਸਿਧਾਂਤ ਲਿਖੋ । 

ਉੱਤਰ -1 , ਯੋਗਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਪੇਟ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਖਾਲੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ । 

          2.ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਹੋਵੇ । 

          3. ਯੋਗਾ ਆਸਣ ਸਰੀਰਕ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ । 

          4. ਯੋਗਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰਮ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5 , ਯੋਗਾ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ? 

ਉੱਤਰ - ਯੋਗਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ । ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰਥ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ । ਯੋਗਾ ਅਭਿਆਸ ਦੁਆਰਾ ਸਰੀਰਕ ਕਰੂਪੀਆਂ ਦੂਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ । ਮਨੋਬ੍ਰਿਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਦੀ ਜਾਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ । 

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6. ਧਨੁਰ ਆਸਣ ਦੇ ਲਾਭ ਦੱਸੋ ।

ਉੱਤਰ -1 . ਇਹ ਆਸਣ ਮਿਹਦੇ ਅਤੇ ਆਦਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ । 

          2. ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ।

          3. ਮੋਟਾਪਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ । 

          4. ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਲਚਕੀਲਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ । 

          5. ਗਠੀਆ ਅਤੇ ਯੋਨੀ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ । 

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7. ਪਦਮ ਆਸਣ ਦੇ ਲਾਭ ਦੱਸੋ । 

ਉੱਤਰ -1 . ਇਸ ਆਸਣ ਨਾਲ ਮਨ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਧਦੀ ਹੈ । 

          2. ਇਹ ਆਸਣ ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ । 

          3. ਪੇਟ ਰੋਗ , ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗ , ਗੋਡਿਆਂ ਦੇ ਰੋਗ ਅਤੇ ਵਾਰ - ਵਾਰ ਪੇਸ਼ਾਬ ਆਉਣ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ । 

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8. ਸ਼ੀਰਸ਼ ਆਸਣ ਦੇ ਲਾਭ ਦੱਸੋ । 

ਉੱਤਰ -1 . ਇਸ ਆਸਣ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਵੱਧਦੀ ਹੈ । 

          2. ਬਵਾਸੀਰ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਬ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ । 

          3. ਇਹ ਮਿਹਦੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ । 

          4. ਜਿਗਰ ਅਤੇ ਤਿਲੀ ਆਪਣਾ ਸਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ । 

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 9. ਪਸਚਿਮੋਤਾਨ ਆਸਣ ਦੇ ਲਾਭ ਦੱਸੋ । 

ਉੱਤਰ -1 : ਪੱਟਾਂ ਅਤੇ ਲੱਤਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ । 

          2. ਕਮਰ ਨੂੰ ਲਚਕੀਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਚਰਬੀ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ । 

          3. ਇਹ ਆਸਣ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੇਟ ਗੈਸ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ । 

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 10. ਵਜਰ ਆਸਣ ਦੇ ਲਾਭ ਦੱਸੇ । 

ਉੱਤਰ -1 . ਇਹ ਆਸਣ ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ । 

          2. ਗੋਡਿਆਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ । 

          3 , ਸ਼ੱਕਰ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 11. ਹਲ ਆਸਣ ਦੇ ਲਾਭ ਦੱਸੋ । 

ਉੱਤਰ -1 , ਇਹ ਆਸਣ ਲਹੂ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਦਰੁਸਤ ਕਰਦਾ ਹੈ । 

2. ਕਮਰ , ਕੂਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਮੋਢਿਆਂ ਨੂੰ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ । 

3. ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਲਚਕੀਲਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ । 

4. ਇਸ ਆਸਣ ਨਾਲ ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਗੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ । 

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 12. ਚੱਕਰ ਆਸਣ ਦੇ ਲਾਭ ਦੱਸੋ । 

ਉੱਤਰ -1 , ਹਰਨੀਆਂ , ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਕਮਰ ਦਰਦ ਤੋਂ ਅਰਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ । 

            2. ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ । 

            3 , ਸਰੀਰਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ । 

            4 , ਸਰੀਰਕ ਲਚਕ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ । 

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 13. ਸ਼ਵ ਆਸਣ ਦੇ ਲਾਭ ਦੱਸੋ । 

ਉੱਤਰ -1 , ਇਹ ਆਸਣ ਉੱਚ ਖੂਨ ਦੌਰਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਦਬਾਅ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ । 

            2. ਸਰੀਰਕ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ । 

            3. ਦਿਲ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਦਾ ਹੈ । 

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 14. ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਹੜੇ ਆਸਣ ਹਨ ? 

ਉੱਤਰ- 1. ਪਸ਼ਚਿਮੋਤਾਨ ਆਸਣ , 2. ਹਲ ਆਸਣ , 3. ਚੱਕਰ ਆਸਣ , 4. ਪਦਮ ਆਸਣ , 5. ਭੁਜੰਗ ਆਸਣ 

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 15. ਹਰਨੀਆਂ ਅਤੇ ਨਲ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਸਣ ਦੱਸੇ । 

ਉੱਤਰ- 1. ਗਰੁੜ ਆਸਣ , 2. ਚੱਕਰ ਆਸਣ , 3. ਉਸਤਗ ਆਸਣ , 4 , ਗੋਮੁੱਖ ਆਸਣ 

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 16. ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਲਚਕੀਲਾ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਸਣਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦੱਸੋ । 

ਉੱਤਰ- ( 1 ) ਚੱਕਰ ਆਸਣ , ( 2 ) ਧਨੁਰ ਆਸਣ , ( 3 ) ਪਸ਼ਚਿਮੋਤਾਨ ਆਸਣ , ( 4 ) ਭੁਜੰਗ ਆਸਣ 

ENGLISH MEDIUM 

Three Marks Que-Ans

 Q1. What is meant by yoga? 

Answer - Yoga is derived from the Sanskrit word yuj which means to join or merge. Through yoga the mind and body are connected with God. Yoga is one such method of practice by which the combination of physical and mental powers develops the supreme power and the hidden powers. 

Question 2, What is the purpose of yoga? 

Answer - The purpose of yoga is to make the body flexible, healthy, energetic and strong through yoga asanas. Yoga creates purity of mind and body in a person. Indicates the test of self restraint through which the holistic development of one's personality takes place. 

Question 3. What are the eight limbs (Ashtanga Yoga) of Patanjali Rishi? 

Answer: There are eight yoga limbs given by Patanjali Rishi 

1. Yum (Restrain) 

2. Observance 

3. Pranayama (Regulation of breath and bio - energy) 

4. Abstraction 

5. Concentration 

6. Meditation 

7. Posture 

8. Smadhi (Trance) 

Question 4: Write some four principles for doing asanas. 

Answer-1, The stomach should be clean and empty while practicing yoga. 

          2. The mind should be in a concentrated state while practicing. 

          3. Yoga asanas should be done according to physical ability. 

          4 . The body should be thoroughly warmed before practicing yoga.

Question 5, Why is yoga called a means of fitness? 

A. Yoga develops the basic physical and mental faculties of a person. Makes the internal and external organs of the body healthy and strong. Strengthens the body to fight diseases. Physical deformities can be removed by practicing yoga. Attitudes are controlled. 

Q6. Explain the benefits of Dhanur Asan.

Answer-1. This asan gives strength to the stomach and respect. 

          2. Increases digestion.

          3. Eliminates obesity. 

          4. Strengthens the spinal cord and muscles. 

          5. Relieves arthritis and vaginal diseases. 

Question 7. Explain the benefits of Padma Asan. 

Answer-1. This asan increases the concentration of the mind. 

          2. This asan increases the digestive power. 

          3. Cures stomach ailments, heart ailments, knee ailments and recurrent urinary tract infections. 

Q8. Explain the benefits of Shirsh Asan. 

Answer-1. This asan increases thinking and memory. 

          2. Relieves hemorrhoids and urinary tract diseases. 

          3. It strengthens the stomach. 

          4. The liver and spleen begin to function properly. 

Question 9. Explain the benefits of Paschimotan Asan. 

Answer-1: Strengthens the thighs and legs. 

          2. Makes the waist flexible. Reduces fat. 

          3. This asan cures stomach ailments and flatulence. 

Question 10. Explain the benefits of Vajra Asan. 

Answer-1. This asan increases the digestive power. 

          2. Eliminates diseases of the knees and feet. 

          3, protects the body from diabetes.

Question 11. Explain the benefits of Hal Asan. 

Answer-1, This asana corrects the blood cycle. 

2. Strengthens the waist, hips and shoulders. 

3. Makes the spine flexible. 

4. This asan refreshes the face and eyes. 

Q12. Explain the benefits of Chakra Asan. 

Answer-1 Relieves hernias, kidney pain and back pain. 

            2. Increases digestion. 

            3, increases physical strength. 

            4, Increases physical flexibility. 

Question 13. Explain the benefits of Shiva Asan. 

Answer-1, This asana relieves high blood pressure and mental stress. 

            2. Relieves physical fatigue. 

            3. Refreshes the heart and mind. 

Question 14. What are the asanas that strengthen the abdominal muscles? 

Ans- 1. Paschimotan Asan, 2. Hal Asan, 3. Chakra Asan, 4. Padma Asan, 5. Bhujang Asan 

Question 15. Describe asanas for curing hernias and tap diseases. 

Ans- 1. Garuda Asan, 2. Chakra Asan, 3. Ustag Asan, 4, Gomukh Asan 

Question 16. Name the seats that make the spine flexible and strong. 

Ans- (1) Chakra Asan, (2) Dhanur Asan, (3) Paschimotan Asan, (4) Bhujang Asan